مرکزی مراکش بیش از ۶۰۰ کشته به جا گذاشت
مرکزی مراکش بیش از ۶۰۰ کشته به جا گذاشت
یک زلزله قوی به قدرت ۶/۸ درجه مرکز مراکش را لرزانده و به گفته وزارت کشور بیش از ۶۰۰ کشته برجای گذاشته است.

در کازابلانکا هم مردم به خیابانها پناه بردند

منبع تصویر، REUTERS

توضیح تصویر، در کازابلانکا هم مردم به خیابانها پناه بردند

یک زلزله قوی به قدرت ۶/۸ درجه مرکز مراکش را لرزانده و به گفته وزارت کشور بیش از ۶۰۰ کشته برجای گذاشته است.

به گفته سازمان زمین‌شناسی آمریکا کانون این زلزله ۷۱ کیلومتری جنوب غربی شهر «مراکش» در عمق ۱۸/۵ کیلومتری زمین بود.

زلزله در ساعت ۲۳:۱۱ به وقت محلی (۲۲:۱۱ گرینویچ) روی داد.

ویدئوهای تایید نشده در شبکه اجتماعی «اکس» (توییتر سابق) خسارت به ساختمان‌ها و خیابان‌هایی که آوار در آنها ریخته است را نشان می‌دهد.

مردم درحالی که سراسیمه فرار می‌کنند هم در فیلم‌ها دیده می‌شوند.

یک ساکنان این شهر به خبرگزاری رویترز گفت که برخی ساختمان‌ها در شهر کهن «مراکش» ریخته است.

گفته می‌شود که مردم محل تصمیم گرفته‌اند شب را بیرون سپری کنند چون خطر پس‌لرزه‌ها وجود دارد.

یک مرد دیگر در این شهر تاریخی گفت «لرزش بسیار شدیدی» روی داد که باعث «جنباندن ساختمان‌ها» شد.

عبدالحق عمرانی به خبرگزاری فرانسه گفت: «مردم همه تکان خورده و وحشت کرده بودند. بچه‌ها گریه می‌کردند و والدین هراسان بودند.»

او گفت که برق و تلفن برای ده دقیقه قطع شدگفت که برق و تلفن برای ده دقیقه قطع شد.

خبرگزاری فرانسه همچنین گزارش داد که یک خانواده در زیر آوار خانه‌ای مانده‌اند و شماری از مردم هم به بیمارستان منتقل شده‌اند.

مرکز زمین لرزه یک ناحیه کوهستانی دورافتاده است و لرزش‌هایی هم در رباط، پایتخت، در فاصله ۳۵۰ کیلومتری آنجا و همچنین کازابلانکا و صویره گزارش شد.

احتمال ریختن ساختمان‌ها در روستاهای نزدیک کانون زلزله وجود دارد اما با توجه به دورافتاده بودن محل، ارزیابی خسارات، جراحات و کشته‌های احتمالی زمان خواهد برد.

کانون زمین لرزه در نزدیکی شهر «مراکش» بود
توضیح تصویر،  

گسل چیست، کجا پیدا می‌شود و چه ربطی به زلزله دارد؟

  • کارول روش
  • بی‌بی‌سی

نمای هوایی از بخشی از یکی از مشهورترین گسل‌های جهان، گسل سن آندریاس در آمریکا

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، نمای هوایی از بخشی از یکی از مشهورترین گسل‌های جهان، گسل سن آندریاس در آمریکا

ترکیه بیش از آنچه باید از زلزله‌ها آسیب می‌بیند، و اغلب می‌شنویم که علتش این است که این کشور روی چندین خط گسل قرار دارد. اما گسل چیست و چه ارتباطی با زلزله دارد؟ بی‌بی‌سی با یک لرزه‌شناس صحبت کرد تا جواب این سؤالات را پیدا کند.

«تقریباً به همان سرعتی که ناخن‌های شما رشد می‌کنند – به همین سرعت صفحات حرکت می‌کنند.»

دکتر جسیکا هاثورن در مورد حدودا ۱۶ ورقه سنگ اصلی که به عنوان صفحات زمین‌ساخت (تکتونیک) شناخته می‌شوند صحبت می‌کند که با هم خارجی‌ترین لایه زمین را تشکیل می‌دهند.

دانشیار دپارتمان علوم زمین دانشگاه آکسفورد، در مورد مکانیک زمین‌لرزه مطالعه می‌کند و نحوه ارتباط آنها با گسل‌ها را توضیح می‌دهد.

این لرزه‌شناس توضیح می‌دهد: «گسل جایی است که دو صفحه از کنار هم عبور می‌کنند، بنابراین شما یک بلوک توپُر در یک طرف و یک بلوک توپُر در سمت دیگر دارید و آنها در حال عبور از کنار هم هستند.»

آنها نسبت به یکدیگر بسیار آهسته حرکت می‌کنند (معمولاً فقط چند سانتی‌متر در سال)، اما یک حرکت یا لغزش ناگهانی می‌تواند مقادیر زیادی انرژی آزاد کند و سنگ را بشکند و باعث زلزله شود.

دکتر هاثورن توضیح می‌دهد که این اتفاق نسبتاً نزدیک به سطح زمین روی می‌دهد، زیرا سنگ داغ‌تر که به هسته زمین نزدیک‌تر است، مذاب است.

او می‌گوید: «برای وقوع زلزله، به جایی نیاز دارید که در آن اصطکاک نتیجه منفی بدهد، و این یعنی که چیزها باید آنقدر شکننده باشند تا به سرعت بشکنند.»

زمین لرزه‌ها بیشتر در مرزهای صفحات زمین‌ساخت رخ می‌دهند (اگرچه استثنائاتی در اعماق قاره‌ها وجود دارد) – در واقع، بیش از ۸۰ درصد از نمونه‌های عمده در امتداد لبه‌های اقیانوس آرام، در منطقه‌ای به نام «حلقه آتش» رخ می‌دهد، که در آن‌جا صفحه اقیانوس آرام دچار فرو رانش به زیر صفحات اطراف می‌شود.

زمین لرزه ها در دنیا

انواع گسل

گسل های اطراف ترکیه

سیستم گسل سن آندریاس

نمونه دیگری از این نوع، سیستم گسل سن آندریاس در کالیفرنیای ایالات متحده است که از گسل‌های مختلفی تشکیل شده است که حرکت بین صفحه اقیانوس آرام به غرب و صفحه آمریکای شمالی در شرق را در خود جای می‌دهد.

دکتر هاثورن گفت، نسبت به بقیه قاره، غرب کالیفرنیا به سمت آلاسکا می‌رود، زیرا این دو صفحه به صورت افقی در کنار یکدیگر می‌لغزند و منجر به زلزله می‌شوند.

این سیستمِ گسلی، منطقه‌ای پیچیده از سنگ‌های خرد شده و شکسته است که طول آن ۱۲۰۰ کیلومتر و عمق‌اش حداقل ۲۵ کیلومتر است.

زمین لرزه‌ای در امتداد گسل سان آندریاس در سال ۱۹۰۶ ساختمان‌های سانفرانسیسکو را ویران کرد

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، زمین لرزه‌ای در امتداد گسل سان آندریاس در سال ۱۹۰۶ ساختمان‌های سانفرانسیسکو را ویران کرد

بنابر گزارش مرکز زمین‌شناسی ایالات متحده، زمین‌لرزه کالیفرنیا در ۱۸ آوریل ۱۹۰۶، حدود ۴۷۷ کیلومتر از شمالی‌ترین بخش گسل سن آندریاس را شکست و سانفرانسیسکو را ویران کرد و «به عنوان یکی از مهم‌ترین زمین‌لرزه‌های تمام دوران‌ها» رتبه‌بندی شد.

گسل‌های معمولی

گسل‌های معمولی شکستگی‌هایی هستند که در آن بلوک‌ها از هم جدا می‌شوند (واگرا می‌شوند) و یک بلوک به صورت عمودی فرومی‌افتد.

فرورفتگی آفار، کافت شرق آفریقا

در منطقه آفار در اتیوپی، سه بخش جداگانه از پوسته زمین به هم می‌رسند که به تقاطع سه‌گانه آفار معروف است.

صفحه سومالی در حال دور شدن از بقیه قاره است که موجب تشکیل یک دره کافت و گسل‌های شیب‌دار شده است.

در همین حال، صفحات آفریقا و سومالی نیز در حال جدا شدن از صفحه عربستان در شمال هستند و یک سیستم کافت (ریفت) به شکل Y را تشکیل می‌دهند.

این حرکت باعث ایجاد تنش بر روی سنگ، ایجاد شکاف، گسل، آتشفشان و دیگر تغییر شکل‌های زمین می‌شود.

در سال ۲۰۰۵ مجموعه‌ای از شکافت‌ها در امتداد این فرورفتگی ظاهر شد که همراه با زلزله و ابرهای خاکستر بود و شکافی به عرض ۸ متر باز شد که ۶۰ کیلومتر طول داشت.

پشته میانی اقیانوس اطلس

صفحات زمین‌ساخت آمریکای شمالی و اوراسیا به آرامی از یکدیگر دور می‌شوند و خط گسلی به نام پشته میانی اقیانوس اطلس در این مرز صفحه‌ای واگرا ایجاد شده است.

این پشته هزاران کیلومتر از شمال به جنوب در وسط اقیانوس اطلس شمالی و جنوبی امتداد دارد.

فعالیت آتشفشانی در ایسلند ناشی از جدا شدن صفحات تکتونیکی است

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، فعالیت آتشفشانی در ایسلند ناشی از جدا شدن صفحات تکتونیکی است

همانطور که این صفحات از هم دور می‌شوند، ماگمای مذاب از زیر سطح زمین به طور مداوم بیرون می‌آید و سنگ جدیدی را در این مرز تشکیل می‌دهد که سپس توسط مواد جدیدتر از پشته دور می‌شود.

این فرایند رشته کوهی که عمدتاً در زیر آب است ایجاد می‌کند که در مکان‌هایی به شکل جزیره ظاهر می‌شود – به عنوان مثال، ایسلند، مجمع‌الجزایر آزور یا جزیره آسنشن.

این اتفاق همچنین باعث ایجاد گسل در سطح زمین، زمین‌لرزه و مقادیر زیادی فعالیت آتشفشانی می‌شود.

گسل‌های معکوس یا گسل راندگی

گسل‌های معکوس یا گسل راندگی زمانی به وجود می‌آیند که بلوک‌ها به هم می‌رسند و یک بلوک به سمت بالا هل داده می‌شود.

به گفته دکتر هاثورن، این گسل‌ها با مرزهای همگرا مرتبط هستند و اغلب بزرگ‌ترین گسل‌ها هستند، زیرا «آنها تمایل دارند زمین را با یک زاویه برش دهند، که این امر منطقه وسیع‌تری را ایجاد می‌کند که در آن تغییر شکل شکننده می‌تواند رخ دهد.»

درازگودال ژاپن

منطقه گسلی درازگودال ژاپن (Japan Trench) یک گودال زیردریایی عمیق است که از شمال به جنوب و شرق جزایر ژاپن امتداد دارد و صفحه اوراسیا را از صفحه اقیانوس آرام جدا می‌کند.

زمین لرزه عظیم ژاپن در سال ۲۰۱۱ باعث ایجاد سونامی بسیار ویرانگری شد

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، زمین لرزه عظیم ژاپن در سال ۲۰۱۱ باعث ایجاد سونامی بسیار ویرانگری شد

پس از زلزله ویرانگر توهوکو-اوکی به بزرگی ۹.۱ ریشتر که در مارس ۲۰۱۱ در سواحل ژاپن رخ داد، ۵۰ متر جابجایی در امتداد این گسل آشکار شد.

این گسیختِ بخشی از منطقه فرورانش در امتداد درازگودال ژاپن باعث ایجاد یک سونامی شد که مناطق ساحلی را ویران کرد و منجر به حادثه هسته‌ای در نیروگاه فوکوشیما شد و «فاجعه‌ای سه گانه» را موجب شد که باعث خسارات گسترده و تلفات جانی فراوانی شد.

درازگودال پرو-شیلی

این درازگودال که به عنوان سیستم گسلی آتاکاما نیز شناخته می‌شود، در شرق اقیانوس آرام، در حدود ۱۶۰ کیلومتری سواحل پرو و شیلی، بین صفحات زمین‌ساخت نازکا و آمریکای جنوبی قرار دارد.

پوسته اقیانوسی صفحه نازکا در زیر پوسته قاره‌ای صفحه آمریکای جنوبی حرکت می‌کند و باعث ایجاد فعالیت لرزه‌ای گسترده‌ای می‌شود.

در ۲۲ مه ۱۹۶۰ زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۹.۵ ریشتر در نزدیکی شهر والدیویا در جنوب شیلی رخ داد که تصور می‌شود بزرگترین زمین لرزه‌ای است که تا کنون اندازه‌گیری شده است.

دانشمندان تخمین زده‌اند که انرژی آزاد شده آن ۲۰ هزار برابر بمبی بود که در جنگ جهانی دوم بر روی هیروشیما انداخته شد.

با این حال، صرفا به این دلیل که نزدیک یک خط گسل زندگی می‌کنید، لزوماً دلیلی برای نگرانی نیست.

زلزله مهیب شیلی در سال ۱۹۶۰

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، زلزله مهیب شیلی در سال ۱۹۶۰

دکتر هاثورن خاطر نشان می‌کند که همه گسل‌ها موجب زلزله نمی‌شوند.

او گفت: «بسیاری از بخش‌های گسلی یا زلزله ندارند یا فقط دارای زمین‌لرزه‌های کوچک هستند. آنها فقط به تدریج در حال خزش هستند.»

  • نویسنده : قیام خوراسانی
  • منبع خبر : BBC