خراسان بزرگ با نام جعلی با ایران در ثبت میراث فرهنگی حق ندارد
خراسان بزرگ با نام جعلی با ایران در ثبت میراث فرهنگی حق ندارد
ثبت جهانی مینیاتور در پانزدهمین اجلاس کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس یونسکو به نام ایران و چند کشور دیگر در این روزها دوباره بحث کهنه و عمیقی را تازه کرده است.به خاطر مردم خراسان برگ آریا در نام جعلی و تحولات سیاست های دولتی افغان ها و رهبران افغان باور خود فرور رفته .
ناظران

بحثی که ریشه از “شمشیرِ دویده روی نقشۀ جغرافیا” می‌گیرد و تکه پاره شدن جغرافیایی وسیع و فرهنگی فاخر که ارمغان این زخم جز تبعاتی شوم برای ساکنان این بلاد نبوده است. اما مهم‌ترین پیامد آن احتمالا تخم کینه‌ایست که در دل برادران و خواهران دیروز این سرزمین کاشته است و جلوه‌های خودبرتربینی و تنفر از دیگری هر روز در لباسی دیگر خود را نشان می‌دهد.

.

منبع تصویر، GETTY IMAGES

روی این نوشته نه با اهل سیاست که با اهل کیاست است؛ اهل فرهنگ و هنر. آنانی که رگ و ریشۀ خود را می‌شناسند و پاس سنت‌های پسندیده را می‌دانند؛ آنانی که بیدل و صائب را می‌شناسند چون حافظ و مولانا را می‌شناسند، حافظ و مولانا را می‌شناسند چون عطار و سنایی را می‌شناسند و عطار و سنایی را می‌شناسند چون فردوسی و رودکی را می‌شناسند و با تک تک خشت‌های دیگری که برج و باروی این بنای عظیم را یکی پس از دیگری بنا نهاده است آشنایند.

روی این نوشته با اهل فرهنگ و هنر است چون حافظه دارند و تلخی تشتت و زخم پراکندگی را از یاد نبرده‌اند و می‌دانند خطوطی که بیگانگان به عنوان مرز در میان سرزمین ما کشیدند چه بلایی بر سر این فرهنگ، این مردم و آن شکوه آورد.

روی این نوشته با اهل فرهنگ و هنر است که اگر آن‌ها هم یا ندانند و یا به هر بهانه و مصلحتی لب فروبندند وای به حال این “کاخِ بلندِ” رو به فروپاشی؛ که اگر آن‌ها هم سکوت کنند باید در گوشه‌ای از این جغرافیا هنرمندانی از هرات و غزنین تا اصفهان و تبریز و سمرقند و بخارا و خجند و… را گرد بیاوریم تا سنگ قبر مغمومی را برای این فرهنگ و آن تاریخ مهیا کنند.

  • روح‌الامین امین
  • شاعر و نویسنده

بسیاری از کسانی که بر کرسی سیاست و قدرت تکیه زده‌اند برای این فرهنگ “تَره هم خُرد نمی‌کنند” آن‌ها جدالِ تصاحب دارند. همان گونه که خود را صاحب زمین و قدرت می‌دانند صاحب مردم و فرهنگ نیز فرض می‌کنند؛ فرهنگی که باید آن را بدانی، بر مدار آن بچرخی و دوست داشته باشی تا بتوانی تصاحبش کنی. اما آن‌ها فقط بار منافع‌شان را بر شانه‌اش می‌گذارند و هی می‌زنند چنان که چهارپایی را. برای‌شان مهم نیست که این بار چه قدر کمر شکن باشد. آن‌ها آب را گل آلود می‌کنند و ماهی‌شان را می‌گیرند و برای‌شان مهم نیست “در فرودست انگار کفتری می‌خورد آب” آن کفتر فرزند من و شماست که با شیوه‌ای که آن‌ها پیش گرفته‌اند و پیشه‌ای که ما، در آینده‌ای نه چندان دور باید لجن بخورد و حتی همان آب گل آلود نیز برایش میسر نباشد.

قصد من در این نوشته بیان این نیست که بگویم هنر مینیاتور، سازِ دوتار، مثنوی مولانا یا… میراث کیست که مخاطبان این نوشته -اهل فرهنگ و هنر- بهتر از من می‌دانند که میراث ماست؛ یعنی همۀ ما بدون در نظر گرفتن مرزهایی که “شمشیر روی نقشۀ جغرافیا” کشیده است. اما قصد این را دارم که بگویم وقتی عده‌ای از سر نابخردی یا کژتابی فرهنگی را که عظمتش به وسعت و یک‌پارچگی آن است در حد گوشه‌ای از این سرزمین، کوچک می‌کنند و اگر دست‌شان برسد آن را منحصر به روستای محل تولد خود می‌خوانند، اهل فرهنگ و هنر باید بدون توجه به شناسنامه‌ای که در صندوق دارند “چنان چپ راست کنند و راست خم آورند که خروش از خم چرخ چاچی بخیزد” اگر اهل فرهنگ در برابر انحصار طلبی، آن هم از نوع فرهنگی‌اش نخیزند در مقابل چه چیزی می‌خواهند حرف بزنند؟

در مورد این مسألۀ مشخص یعنی ثبت هنر مینیاتور یا پیش از آن دوتار و مثنوی در یونسکو گلایه از ایرانیان اهل فرهنگ و هنر است که همۀ پیوندها و اشتراکات را می‌دانند اما صدای رسایی از آن‌ها بلند نشده است. آیا اگر حکومت افغانستان این کار را می‌کرد باز هم ساکت می‌نشستند؟ به هیچ روی سکوت نمی‌کردند! آن مثل معروف را به یاد می‌آورم که “مرگ خوب است، اما برای همسایه” ولی سایۀ شتر مرگ بدجور بر این جغرافیای فرهنگی افتاده است و از همت کوتاه ما هر قدر آفتاب این فرهنگ پایین‌تر می‌رود این سایۀ نیز دراز و دارزتر می‌شود.

ممکن است فردا با دادخواهی، شکایت، اعلامیه و… نام افغانستان، تاجیکستان و کشورهای دیگری نیز به این فهرست افزوده شود اما چیزی از گلایۀ این نوشته کم نخواهد شد به این دلیل که دوستان ایرانی ما -اهل فرهنگ و هنر- باید هم‌صدای ما از این موضِع برحق دفاع می‌کردند و صدای‌شان در برابر انحصار و خلاصه کردن این فرهنگ عظیم فقط به چند شهر ایرانِ کهن بلند می‌شد؛ آن هم نه صرفا برای حمایت از ما، که برای دفاع از فرهنگی که امروز مظلوم افتاده است و از همۀ ماست. فرهنگی که همۀ ما دانسته و ندانسته هر روز آن را کوچک‌تر از دیروز می‌کنیم و شیوه‌ای که امروز پیش گرفته‌ایم آخرین میخ‌هاییست که بر تابوت آن می‌کوبیم.

افغانستان به ثبت هنر مینیاتور در یونسکو بدون نام این کشور اعتراض کرد

.

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، استاد بوكیكات، استخراج یاقوت از كوه سیغینان به دستور پادشاه بدخشان در كتاب شگفتی‌های جهان یا توصیف جهان (سفرهای ماركو پولو)، پاریس، کتابخانه ملی.

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان از اینکه نام افغانستان به عنوان یکی از میراث دارهای هنر مینیاتور برده نشده، رسما شکایت کرده است.

وزارت فرهنگ افغانستان گفته که اعلام ثبت هنر مینیاتوری در میراث جهانی در مغایرت صریح با مواد مندرج کنوانسیون حفاظت از میراث‌های فرهنگی ناملموس بوده و باعث ایجاد فضای عدم همکاری فرهنگی میان کشورهای مربوطه می‌گردد.

محمدطاهر زهیر، سرپرست وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان می‌گوید “منشأ و زاده‌گاه اصلی” هنر مینیاتوری افغانستان است.

روز گذشته در پانزدهمین اجلاس کمیته جهانی میراث فرهنگی معنوی (ناملموس) یونسکو، هنر مینیاتور به عنوان پانزدهمین میراث ناملموس کشورهای ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد.

پرونده هنر مینیاتور به طور مشترک از سوی کشورهای ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و ازبکستان در یونسکو مطرح شد که با رای موافق اکثریت اعضا در فهرست یونسکو ثبت شد.

قهرمانِ ماسک دار دیو سیاه (نماد کرونا) را بر زمین می‌کوبد و زنی بالدار (نماد فرشته نجات) مواد ضدعفونی کننده به زنی که ظاهر می شود
توضیح تصویر، عبدالناصر صوابی، مینیاتوریست هراتی از آغاز دوره قرنطینه به علت شیوع کرونا، سعی کرده لحظه‌های از زندگی و مبارزه مردم با کرونا را در تابلوهای کوچک و ظریف مینیاتور به تصویر بکشد

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نیز خواستار ثبت مشترک هنر مینیاتور با کشورهای منطقه شده است.

پانزدهمین اجلاس کمیته جهانی میراث فرهنگی معنوی (ناملموس) یونسکو از ۱۴ تا ۱۹ دسامبر به صورت آنلاین در حال برگزاری است.مقام‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران و وزارت فرهنگ و توریسم ترکیه در اعلامیه‌هایی از ثبت هنر مینیاتوری در یونسکو استقبال کرده اند.

به گزارش مهر، معاون میراث ‌فرهنگی ایران در حاشیه برگزاری پانزدهمین اجلاس کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس یونسکو گفت: پرونده ثبت جهانی مینیاتور توسط ایران، ترکیه، ترکمنستان، ازبکستان و آذربایجان تهیه شده است و در آینده کشورهای هندوستان، افغانستان و تاجیکستان نیز به پرونده ثبت جهانی مینیاتور اضافه می‌شوند.

  • نویسنده : قیام خوراسانی
  • منبع خبر : BBC