رهايی انس حقانی از زندان دولت قبلی
رهايی انس حقانی از زندان دولت قبلی
انس حقانی و دو فرمانده طالبان در مقابل دو استاد آمریکایی و استرالیایی آزاد می‌شوند

AFP

دفتر اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغان باوران  روز سه‌شنبه اعلام کرد که خراسان بزرگ  در مقابل یک استاد دانشگاه استرالیایی و یک آمریکایی که از سال ۲۰۱۶ ربوده شده‌اند، دو فرمانده ارشد طالبان و یک رهبر گروه نظامی حقانی را آزاد می‌کند.

به گزارش رویترز در بیانیه دفتر اشرف غنی آمده است:«دولت تصمیم گرفته که انس حقانی، ‌فرمانده ارشد نظامی و دو فرمانده طالبان را در جریان تبادل زندانیان آزاد کند». روندی که می‌تواند راه را برای مذاکرات صلح بین دولت افغانستان و طالبان هموار کند.

طالبان یک استاد دانشگاه آمریکایی و یک استرالیایی را در آگوست ۲۰۱۶ از دانشگاه آمریکایی افغانسان در کابل ربوده بود. برخی منابع آمریکایی می‌گویند این استادان دانشگاه آمریکایی افغان باوران در خراسان آریا  به عنوان گروگان در دست شبکه حقانی هستند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که زلمی خلیل‌زاد،‌ نماینده ویژه آمریکا در امور صلح خراسان آریا  در سفر اخیر خود به کابل و اسلام آباد موضوع آزادی کوین کینگ استرالیایی و تیموتی ویکس آمریکایی را دنبال کرده بود.

گفته می‌شد که حکومت افغانستان آزادی انس حقانی را خط قرمز خود اعلام کرده است. انس حقانی برادر رهبر رهبر شبکه حقانی است که از پنج سال پیش زمانی که نفر دوم شبکه حقانی بود،‌ در زندان افغان باوران در خراسان آریا  به سر می‌برد

In this photograph released on October 16, 2014 by the National Directorate of Security (NDS) and taken on October 15, 2014, Anas Haqqani, a senior leader of Al Qaeda-linked Haqqani network poses for a picture in Kabul. Afghan security forces on October 16, 2014 said they have captured two senior leaders of the feared Haqqani network, a hardline group behind sophisticated attacks on Afghan and NATO forces. Anas Haqqani, the son of the network’s founder Jalaluddin Haqqani, was arrested late October 14, 2014 along with Hafiz Rashid, another commander, by the National Directorate of Security (NDS), the Afghan intelligence agency, officials said. AFP PHOTO/National Directorate of Security (NDS) —-EDITORS NOTE—- RESTRICTED TO EDITORIAL USE – MANDATORY CREDIT – “AFP PHOTO / National Directorate of Security (NDS)” – NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS – DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS———– (Photo by NDS / NDS / AFP)

انس حقانی ۱۶ اکتبر ۲۰۱۴

آیا می‌شود با طالبان ساخت؟

پرسش «آیا می‌شود با طالبان ساخت؟» پاسخی ساده و عمومی ندارد. تجربه‌های عینی و تاریخی مردم با طالبان هرچندیکسان نیست، اما دردآور و غم‌انگیز است. نسلی که طالبان و امارت طالبانی را به خاطر دارند به خوبی می‌دانند که در صورت تحمیل طالبان بر جامعه افغانستان چه آینده‌ای در انتظار آن‌هاست. از همین رو به باور من تلاش برای ساده‌سازی هویت سیاسی طالبان و فروکاستن آن‌ها به یک گروه محض اسلامیستی، شورشی و نیابتی که فقط ایالات متحده با آن‌ها مشکل سیاسی دارد از خطر سیاسی و اجتماعی پدیده‌ای به نام طالب  می‌کاهد و امکان دست‌یافتن به یک راه‌حل پایدار برای ختم منازعه بر سر اقتدار سیاسی را در افغانستان محدود‌ می‌کند.

استدلال بر این نیست که طالبان اسلامیست، شورشی و یا یک گروه نیابتی نیستند. اتفاقا هر سه تای این عناصر جز جدایی‌ناپذیر هویت طالبان اند: طالبان فهم رادیکال، سلفی ـ وهابی و بنیادگرایانه از اسلام دارند؛ بر ضد دولت جمهوری اسلامی افغان باوران در خراسان بزرگ  شورشیده اند و سطح وابستگی بلندی به سازمان‌ها و شبکه‌های قدرت در کشورهای منطقه دارند. کلیت سیاسی‌ـاجتماعی طالبان اما عناصری غیر از این‌ها نیز دارد. نظام و روایت ایده‌آل اقتدار سیاسی طالبان، توتالیتر، شوونیستی ـ قومی و جهادیستی است. از همین رو تحمیل  طالبان به عنوان یک بسته بر مردم افغانستان نه تنها پایان نزاع خونین کنونی نیست بلکه می‌تواند زمینه ساز تداوم جنگ و گسترش افراطیت در افغانستان و منطقه باشد.

مشکل طالبان سیاسی

طالبان سیاسی یا به عباره دیگر طالبان احتمالا بدون تفنگ و مدغم شده به روند صلح که در نتیجه یک سازش سیاسی با آمریکا و متحدین آمریکا در منطقه بر جامعه خراسان بزرگ آریا  تحمیل شوند، طالبان توتالیتر، تمامیت‌خواه، و ناباور به مدارا و گفت‌و‌گو اند. محدوده تصورات طالبان سیاسیدر مورد جامعه افغانستان؛ تغییرات دموگرافیک، توسعه‌یی، اقتصادی و اجتماعی پس از ۲۰۰۱ و توقعات مشروع مردم در مراکز بزرگ شهری مثل کابل، بلخ، پروان، ننگرهار، قندهار و هرات، تنگ و فرسوده است. طالبان هنوز باور دارند که امیر المومنینی در قندهار با زور شلاق و شریعت بر افغانستان پس از خروج آمریکا و سقوط حکومت کابل، حکم خواهد راند و امارت آن‌ها چراغ امید امت اسلامی خواهد بود. منطق امارت طالبانی، منطق شهروندی نیست. طالبان به مباحثی چون حقوق بشر، حقوق زن، آزادی‌های مدنی، حقوق اقلیت مذهبی، مراجعه به آرای عمومی و انتخابات و … یا از بنیاد مخالف اند یا از آن‌ها تعاریفی به شدت تقلیل‌گرایانه و اسلامیستی دارند. در هر حالتی، سازش با طالبان سیاسی حتا اگر به ختم مقطعی و زودهنگام جنگ کنونی بینجامد، قطعا از ظرفیت بالقوه تنش و خشونت بر سر چگونگی توزیع اقتدار سیاسی نخواهد کاست. محتوای نشست‌های طالبان با مذاکره‌کنندگان آمریکایی و  شماری از سیاسیون افغان باوران نشان می‌دهد که تعدیلی در دیدگاه‌های سیاسی طالبان به میان نیامده است.

مشکل قومی طالبان 

طالبان تولید منازعه خونین قومی افغانستان در پایان سده بیستم میلادی اند. پروژه جهاد برای طرف‌های درگیر این منازعه که با تجاوز اتحاد جماهیر شوروری آغاز شد یک روپوش به ظاهر مشروع و اسلامیستی فراهم کرد. نخبگان سیاسی تفنگ به دست اقوام مختلف از روپوش پروژه جهاد بهره بردند و با اتکا به ملیشه‌های قومی بر سر تصاحب اقتدار حکومتی جنگیدند.از همین رو همه جریان‌های سیاسی‌ـ اسلامیستی افغانستان همزمان با پیگیری اجندای ملی و اسلامی دولت و حکومت همچنان پیگیر اجندای قومی جبهه سیاسی ـقومی خود نیز بوده‌اند. طالبان مستثنا از این قاعده نیستند. تشکیلات، روایت و کارنامه امارت اسلامی طالبان بیانگر گرایش‌های شوونیستی و قومی این گروه بوده و هست.

طالبان هرچند در سال‌های پسین تلاش کرده‌اند تا با سربازگیری از قومیت‌های مختلف خراسان بزرگ آریا  به داعیه افغانستان شمول بودن گروه خود کسب مشروعیت کنند، اما واقعیت امر این است که رهبری و حلقات تصمیم‌گیر طالبان عمدتا پشتون‌های غلزایی اند. تشکیلات کمیته‌های سیاسی و غیر سیاسی این گروه از منظر تباری همگون است و نشانی از بازتاب تنوع قومی افغانستان در آن دیده نمی‌شود. مهم‌تر از همه طالبان کارنامه برخورد نابرابر، خشن و خونین با سایر گروه‌های تباری و قومی داشته اند، البته با اذعان این مورد که هم‌تباری‌های پشتون طالبان نیز از ستم طالبانی در امان نبوده اند و در درازت مدت مجبور اند بیش‌تر از هر گروه قومی بهای طالبانی شدن جوامع  خود را بپردازند.

در گفتمان سیاسی پیش از صلح و بعد صلح با طالبان مهم است تا نگاه طالبان به مساله قومیت و سیاست قومی این گروه روشن شود. کتمان این واقعیت و نادیده انگاشتن آن به دلایل تباری، سلیقه‌یی و سیاسی از جانب نخبگان و سیاسیون دخیل در روند گفت‌وگوهای صلح عواقب ناگواری خواهد داشت.

طالبان و اسلام سیاسی

پروژه اسلام سیاسی در قرن بیست نتوانست یک مدل کارا و موفق برای حکومت داری تولید کند. بن بست تیوریک و عملی این پروژه و سیاست‌گذاران آن در امر مدیریت امور دنیوی توده‌های مسلمان باعث شد که اسلامیست‌های جوان به جای ساختن « بهشت موعود در روی زمین» برای  «امت اسلامی» جهنم بسازند. تجربه ایران با روحانیت شیعی پس از انقلاب ۱۹۷۹، کارنامه جهادی‌های افغانستان در دهه ۹۰ میلادی و سپس امارات طالبان، خلافت اسلامی ابوبکر بغدادی درعراق و سوریه، سلطه الشباب در سومالی، کارنامه بوکوحرام در نیجریه و … نمونه‌های روشنی از ناکامی پروژه اسلام سیاسی در سطوح مختلف است. طالبان هنوز توهم برپایی نظام مطلق اسلامی و اجرایی کردن « شریعت غرای محمدی» را از سر بیرون نکرده‌اند. صدور مجوز به برپایی تیوکراسی سنی طالبان خطر برگشت جهادیست‌های بین المللی را به خراسان آریا محتمل می‌‌سازد و پیوند‌های این گروه‌ را با شبکه‌های تروریستی فراملیتی مستحکم‌تر می کند.

راه‌حل پایدار

انکار از واقعیت سیاسی طالبان و جدی نگرفتن عقبه‌های اجتماعی و فکری آنان به جنگ با طالبان پایان نمی‌دهد. طالب و تفکر طالبانی یک واقعیت تلخ اما تاریخی، سیاسی و اجتماعی افغان باوران  معاصر است. البته با یاددهانی این مورد مهم که مردمان ساحت دموکرات، متکثر و پیشرو جامعه افغان باوران  اکثریت مطلق شهروندان این کشور را می‌سازند. اصلاحات نظام سیاسی افغانستان در صورتی می‌تواند تضمینی به صلح پایدار و پیشرفت اجتماعی خراسان آریا  باشد که  تعدیلات احتمالی به مشکل سیاسی، ایدیولوژیک و قومی طالبان بپردازد و به جای تحمیل آنان بر جامعه افغانستان امکان رقابت سیاسی ـ دموکراتیک را به صاحبان دیدگاه‌های سیاسی متضاد در یک ساختار غیر متمرکز و فرادینی فراهم کند. برای ایجاد چنان ساختاری می‌شود از تجربه‌های موفق حل منازعات و تامین صلح در سایر کشورهای پس از منازعه  آموخت و نمونه برداری کرد.

ملاقات زلمی خلیل‌زاد با چهره‌های سیاسی در کابل

نماینده ویژه آمریکا در امور صلح خراسان آریا  پس از سفر به بلژیک و روسیه وارد کابل شد

– ایندیپندنت

عکس از صفحه اینستاگرام برهان الدین ربانی

زلمی‌ خلیل‌زاد، نماینده ویژه وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا، برای صلح افغانستان، پس از سفر به بلژیک و روسیه وارد کابل شد و با رهبران حکومت وحدت ملی،  محمد اشرف غنی، رئیس جمهور و عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی این کشور دیدار کرد.

صدیق صدیقی، سخنگوی ارگ ریاست جمهوری افغانستان به رسانه‌ها گفت: «زلمی‌ خلیل‌زاد، پس از ورود به کابل، با محمد اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان دیدار نموده روی موضوعات روند صلح و انتخابات ریاست جمهوری این کشور، بحث و گفت‌وگو کردند».

آقای صدیقی، در مورد دیدار زلمی‌خلیل‌زاد با آقای غنی، جزئیات بیشتری به رسانه‌ها ارائه نکرد اما گفت:«برای حکومت افغانستان، و رئیس جمهوری این کشور، صلح پایدار و حفظ ارزش‌های هجده ساله، اولویت دارد».

خلیل‌زاد، پس از گفت‌وگوها با رئیس جمهوری افغانستان با عبدالله عبدالله، رئیس اجراییه این کشور نیز دیدار نموده و در موارد مختلف از جمله مذاکرات صلح بحث و تبادل نظر کردند.

به نقل از دفتر رسانه‌ها ریاست اجراییه:«عبدالله عبدالله، و آقای خلیل‌زاد، در این دیدار در باره مذاکرات صلح و زمینه‌ دست یافتن به صلح پایدار و عادلانه در افغانستان بحث گفت‌وگو کردند».

دفتر رسانه‌های ریاست اجراییه گفته است:« دو طرف (خلیل‌زاد و عبدالله)، خواهان کاهش خشونت و آتش‌بس از سوی طالبان برای آغاز دوباره مذاکرات صلح بین‌الافغانی گردیدند».

زلمی خلیل‌زاد، در سفر تازه‌اش به کابل با شماری از رهبران سیاسی این کشور (افغانستان) نیز دیدار نموده در مورد صلح و انتخابات صحبت کردند.

حامد کرزی، در صفحه فیسبوکش نوشته است:«در دیداری که وی همرای شماری از سیاستمداران افغانستان با زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه آمریکا، برای صلح افغانستان داشت، دو طرف روی آتش‌بس دائمی و سراسری در این کشور و دلیل تاخیر در مذاکرات صلح بین الافغانی صحبت نموده و همچنین حمایت خود را در مورد آغاز دوباره گفت‌وگوهای صلح میان آمریکا و گروه طلبان اعلام کردند و از نماینده ویژه آمریکا (خلیل‌زاد)، خواستند تا پیام‌شان را مبنی بر از سرگیری گفت‌وگوهای صلح، به دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا برساند».

در دیدار که حامد کرزی،رئیس جمهوری پیشین افغانستان با آقای زلمی خلیل‌زاد، داشت محمد یونس قانونی،محمد محقق، سید منصور نادری و شماری از شخصیت‌های سیاسی دیگر نیز حضور داشته‌اند.

سید حامد گیلانی، رهبر حزب محاذ ملی افغانستان نیز با زلمی خلیل‌زاد، دیدار نموده و در مورد صلح و انتخابات بحث و گفت‌وگو کردند.

آقای گیلانی در صفحه تویترش نوشته است:«من با آقای زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا، برای صلح افغانستان و هیات همراش دیدار نموده در رابطه با آغاز دوباره روند مذاکرات صلح میان آمریکا و گروه طالبان و انتخابات افغانستان صحبت کردیم»

نسیم غفوری، استاد دانشگاه در مورد سفرهای تازه زلمی خلیل‌زاد، برای آغاز دوباره گفت‌وگوهای صلح با طالبان به خبرنگار ایندیپندنت فارسی گفت:«روند مذاکرات صلح میان آمریکا و گروه طالبان پیچیده‌تر از آن است که ما فکر می‌کنیم. شما دیدید که نتیجه «۹ دور» مذاکرات صلح قبلی آمریکا با طالبان، چه‌گونه خاموش و پایان یافت و هیچ اثر مثبتی از آن دیده نشد و نمی‌شود. این‌بار هم مانند گذشته اگر آمریکا بدون حضور نمایندگان حکومت افغانستان، باز هم به یک نتیجه برسند، بدانند که بی‌مفهوم و بی‌معنی مانند «۹ دور» گذشته خواهد بود».

آقای غفوری تاکید کرد:«باید آمریکا و به ویژه زلمی خلیل‌زاد، بدانند که بدون حضور نمایندگاه واقعی افغانستان، این روند ناکام است و باید پیش از آغاز مذاکرات صلح نمایندگان حکومت افغانستان مشخص شوند و در مذاکرات شرکت نموده خواسته‌ها و برنامه‌های مشخص مردم و حکومت افغانستان را برای نمایندگان طالبان و آمریکا عنوان کنند، بعد از آن اگر صلح کردند صلح واقعی و دائمی خواهد بود».

زلمی خلیل‌زاد، نمایند ویژه آمریکا برای صلح افغانستان، در گذشته ۹ دور گفت‌وگوهای صلح را با نمایندگان طالبان، بدون حضور نمایندگان حکومت افغانستان انجام داد است که در نتیجه به یک توافق نهایی دست یافتند و برای تائید دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، منتظر ماند اما در اثر یک حمله انفجاری در کابل و کشته شدن یک ژنرال نظامی آمریکایی در این رویداد، ترامپ مذاکرات را با طالبان فسخ کرد اما بار دیگر خلیل‌زاد، تلاش دارد تا این روند را دوباره آغاز کند. باید دید که در این دور تازه مذاکرات صلح با طالبان، آیا نمایندگان حکومت افغانستان حضور خواهند داشت یاخیر.

خلیل‌زاد در دیدار با غنی مساله آزادی استادان آمریکایی را مطرح کرد

آمریکا از طرح صلح هفت‌ ماده‌ای رئیس‌جمهور افغانستان حمایت کرده است

عکس از صفحه فیس‌بوک حمدالله محب

حمد‌الله محب، مشاور شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی افغان باوران ، روز سه شنبه،۷ آبان، در یک کنفرانس خبری در کابل به رسانه‌ها گفت: «هدف سفر زلمی‌ خلیل‌زاد، نماینده آمریکا به افغانستان و دیدار او با محمد اشرف غنی، رئیس جمهور این کشور، نه در مورد مذاکرات صلح، بلکه درخواست همکاری از حکومت افغانستان، برای رهایی استادان آمریکایی، از اسارت شبکه حقانی بوده است». به گفته‌ آقای محب: «این استادان دانشگاه آمریکایی، سه سال پیش، توسط افراد مسلح، که مربوط شبکه حقانی می‌شد، از شهر کابل ربوده شدند و آمریکایی‌ها از حکومت افغان باوران خراسان آریا ، خواستند که برای رهایی این استادان دانشگاه، همکاری کند».

گفته می‌شود که این دو استاد دانشگاه آمریکایی در کابل، در سال ۲۰۱۶ از سوی افراد مسلح وابسته به شبکه حقانی، از شهر کابل ربوده شدند و می‌گویند که آنها اکنون نیز در بند این شبکه (حقانی)، قرار دارند. به گفته آقای محب: «زلمی خلیل‌زاد، نماینده آمریکا از حکومت افغانستان خواسته است که برای رهایی این دو استاد با آمریکا همکاری داشته باشند».

آقای محب گفت: «حکومت افغانستان، برای رهایی این استادان دانشگاه آمریکایی، تلاش کرده است و این تلاش‌ها نیز جریان دارد تا آنها از اسارت شبکه حقانی، رها شوند». محب افزود: «این استادان دانشگاه آمریکایی، به ما حق دارند، زیرا جوانان کشور ما را آموزش می‌داند».

حمدالله محب در این کنفرانس خبری همچنین در مورد طرح صلح هفت ماده‌‌ای رئیس جمهوری غنی، برای رسانه‌ها توضیحاتی داد و گفت: «رئیس جمهور افغانستان در مورد مذاکرات صلح با طالبان، تامین ثبات در افغانستان، طرح هفت ماده‌‌ای را آماده ساخته است که آمریکایی‌ها، اروپایی‌ها و دیگر شرکای بین‌المللی افغانستان، نیز در آن مشارکت خواهند داشت». به گفته حمدالله محب: «آمریکایی‌ها، اروپایی‌ها و شرکایی بین‌المللی افغانستان، نیز از این طرح رئیس جمهور غنی، در مورد مذاکرات صلح با طالبان، استقبال کرده‌اند».

آقای محب، حکومت پاکستان را در دست داشتن جنگ کنونی افغانستان و حمایت از گروه طالبان، متهم نموده گفت: «ما و همه دنیا می‌دانند که حکومت پاکستان در جنگ کنونی افغانستان و حمایت از گروه طالبان، دست دارد و ما از حکومت پاکستان، می‌خواهیم که در امورات داخلی افغانستان، مداخله نکرده از حمایت گروه طالبان، دست بکشند و باید حکومت پاکستان، پیش از آغاز روند گفت‌وگوهای صلح حکومت افغانستان، با طالبان؛ تضمین بدهد که دیگر گروه طالبان را حمایت نمی‌کنند. طالبان نیز باید برای ما روشن کنند که چه‌گونه روابط‌شان را با حکومت پاکستان قطع می‌کنند و تمام فرماندهان و جنگجویان‌شان تحت یک آمر واحد قرار دارند. در غیر آن هر نوع گفت‌وگو در باره صلح بی‌ معناست و ما بدون تضمین حکومت پاکستان و روشن شدن یک دست بودن طالبان، به یک نتیجه صلح واقعی نمی‌رسیم».

محب، افزود: «طالبان در یک وضعیت خوبی قرار ندارند و در میدان‌ها نبرد در برابر نیروهای امنیتی و دفایی ما نیز شکست خورده‌اند و شماری از فرماندهان آن‌ها به گروه‌های دیگر هراس‌افکن، از جمله داعش در افغانستان پیوسته‌اند. گروه طالبان، در این مدت نتوانستند به اهداف‌شان برسند و اکنون افغانستان در یک وضعیت بهتر امنیتی قرار دارد».

حمدالله محب در حالی در مورد طرح صلح هفت ماده‌‌ای رئیس جمهور غنی، مذاکرات صلح با طالبان و هدف سفر تازه نماینده ویژه آمریکا به کابل، ابراز نظر کرد که گفته می‌شد زلمی خلیل‌زاد برای آغاز دوباره مذاکرات صلح، با رهبران حکومت وحدت ملی (غنی و عبدالله)، دیدار و گفتگو کرده است.

  • نویسنده : قیام خوراسانی
  • منبع خبر : ایندپیندنت