کشورهای عربی خلیج فارس از توافق دولت یمن و حوثی‌ها و مذاکرات
کشورهای عربی خلیج فارس از توافق دولت یمن و حوثی‌ها و مذاکرات
کشورهای عرب خلیج فارس از جمله عربستان سعودی دوشنبه از توافق برای پایان دادن به جنگ داخلی در یمن استقبال کردند. نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن شنبه از این توافق بین دولت و حوثی‌ها خبر داده

 

کشورهای عرب خلیج فارس از جمله عربستان سعودی دوشنبه از توافق برای پایان دادن به جنگ داخلی در یمن استقبال کردند. نماینده ویژه سازمان ملل در امور یمن شنبه از این توافق بین دولت و حوثی‌ها خبر داده و گفته بود برای رسیدن به صلح نقشه‌ راه تنظیم شده است. این توافق در حالی به دست آمده که تنش میان حوثی‌ها و آمریکا بر سر حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ بالا گرفته است.

وزارت خارجه عربستان در بیانیه‌ای که دوشنبه منتشر کرد از این توافق استقبال و تاکید کرد که همواره طرف‌های درگیر در یمن را به گفت‌وگو مذاکره تشویق کرده است.

عمان میانجی این مذاکرت نیز با استقبال از ادامه پیشرفت روند صلح گفت که امیدوار است توافق «در اسرع وقت امضا شود.»

قطر از سازمان ملل متحد، عربستان سعودی و عمان برای تلاش‌هایشان در جهت صلح تشکر کرد و خواستار تسریع روند دستیابی به صلح شد.

دو روز پیش هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه سازمان ملل به یمن گفت دولت یمن و حوثی‌ها توافق کرده‌اند با نظارت سازمان ملل یک نقشه راه را برای صلح دنبال کنند.

حوثی‌ها در سال ۲۰۱۴ بخش بزرگی از شمال یمن از جمله صنعا، پایتخت، و بندر حدیده در دریای سرخ را به کنترل خود درآورند. بعد از آن ائتلافی به رهبری عربستان با مشارکت امارات متحده، به همراه ارتش یمن با حوثی‌ها که از حمایت ایران برخوردارند در جنگ بوده است.

آمریکا حوثی‌ها را بخشی از جنگ‌های «نیابتی» ایران در منطقه می‌داند. ایران می‌گوید فقط کمک «مستشاری» به حوثی‌ها می‌کند و آنها مستقل هستند.

تنش حوثی‌ها و آمریکا و بحران در دریای سرخ

خبر ادامه توافق آتش‌بس حوثی‌ها با دولت یمن و تعهد به شرکت در مذاکرات صلح با رهبری سازمان ملل در حالی منتشر می‌شود که حوثی‌ها از حدود یک ماه پیش با حملات موشکی و پهپادی در دریای سرخ، تردد کشتی‌های باری و نفتکش را مختل کرده‌اند.

حوثی‌ها اعلام کردند تا زمانی که مردم غزه به غذا و دارو دسترسی نداشته باشند، به هر کشتی‌ای که مرتبط با اسرائیل بدانند، حمله می‌کنند و در صورت دخالت آمریکا ابایی از درگیری با این کشور ندارند.

در پی این حملات آمریکا با اعزام ناوجنگی و تلاش برای تشکیل یک ائتلاف بین‌المللی تلاش کرده «امنیت کشتیرانی در مسیرهای بین‌المللی» را در خلیج عدن و دریای سرخ برقرار کند.

وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) پنجشنبه اعلام کرد ۲۰ کشور به ائتلاف تحت رهبری واشنگتن پیوسته‌اند تا از مسیر اصلی کشتیرانی محافظت کنند.

با وجود تلاش‌های آمریکا، اسپانیا روز یکشنبه اعلام کرد که به ائتلاف تحت رهبری آمریکا برای محافظت از کشتیرانی در دریای سرخ نمی‌پیوندد.

در همین حال، برخی از شرکت‌های بزرگ کشتیرانی گفته‌اند از مسیر دریای سرخ عبور نخواهند کرد. امروز نیز شرکت‌های کشتیرانی ژاپنی اعلام کردند مسیر کشتی‌های خود را تغییر می‌دهند تا از عبور دریای سرخ اجتناب کنند.

با وجود این، مرسک شرکت بزرگ دریانوردی و ترابری دانمارک گفته است حرکت از مسیر دریای سرخ را از سر می‌گیرد.

همزمان آمریکا و اسرائیل به تهران هشدار دادند که از حمایت از اقدامات «تروریستی» حوثی‌ها و نقض اصل دریانوردی آزاد دست بردارد. آمریکا همچنین می‌گوید دولت ایران نیز مستقلا به طور مستقل با استفاده از پهپاد به یک کشتی تجاری در نزدیکی سواحل هند حمله کرده است.

ایران تمامی این اتهامات را رد می‌کند.

حوثی‌های یمن چه کسانی هستند و چرا به کشتی‌ها حمله می‌کنند؟

جنگجویان حوثی در صنای یمن ۲۰۱۹

منبع تصویر، REUTERS

توضیح تصویر، حوثی‌ها در یمن نیروی قدرتمندی دارند

شورشیان حوثی که کنترل بخش‌هایی زیادی از کشور یمن را در دست دارند، هشدار داده‌اند که تمام کشتی‌هایی را که از دریای سرخ به مقصد اسرائیل در حال عبور هستند، هدف قرار خواهند داد.

در ماه نوامبر، نیروهای حوثی یک کشتی باری را در دریای سرخ ربودند که گفته می‌شد مالکیت‌ آن مرتبط با اسرائیلی‌ها بوده است. در طی دو ماه گذشته حوثی‌ها با راکت و پهپاد به چندین کشتی تجاری دیگر هم حمله کرده‌اند.

حوثی‌ها چگونه به اهداف اسرائیلی حمله می‌کنند؟

بعد از آغاز عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه، شورشیان حوثی در روز ۱۹ اکتبر چندین موشک و پهپاد به سوی اسرائیل پرتاب کردند.

آمریکا در آن زمان گفت که ناوهای جنگی این کشور در دریای سرخ تعدادی از موشک‌ها و پهپادهای حوثی‌ها را رهگیری و منهدم کرده‌اند، و باقی‌مانده آنها هم در دریای سرخ یا خاک مصر فرود آمد.

حوثی‌ها در ماه نوامبر سال ۲۰۲۳ یکی کشتی باری را که به گفته خودشان اسرائیلی بود، در دریای سرخ توقیف کردند و با خود به مکانی در سواحل یمن بردند.

تصاویر منتشر شده توسط حوثی ها نشان می دهد که جنگنده های آنها در حال ربودن یک کشتی در دریای سرخ در ۲۱ نوامبر هستند

منبع تصویر، REUTERS

توضیح تصویر، حوثی‌ها تصاویری را منتشر کردند که نشان می‌دهد جنگنده‌های آنها در حال ربودن یک کشتی در دریای سرخ در ۲۱ نوامبر هستند

حوثی‌ها در ماه نوامبر سال ۲۰۲۳ یکی کشتی باری را که به گفته خودشان اسرائیلی بود، در دریای سرخ توقیف کردند و با خود به مکانی در سواحل یمن بردند.

دولت اسرائیل گفت که آن کشتی اسرائیلی نبوده و هیچ شهروند اسرائیلی هم در میان خدمه آن نبوده است، اما گزارش‌های تایید نشده حاکی از آن بود که مالک این کشتی احتمالا اسرائیلی بوده است.

از روز سوم دسامبر حوثی‌ها با پهپاد و موشک‌های بالستیکی که از مناطق تحت کنترل آنها در ساحل یمن شلیک کرده‌اند، چندین شناور تجاری را در دریای سرخ هدف قرار داده‌اند.

ناوهای جنگی آمریکا، بریتانیا و فرانسه بسیاری از این موشک‌ها و پهپادهای را رهگیری و منهدم کرده‌اند اما چند کشتی در این حملات آسیب دیده‌اند.

«شرکت کشتیرانی مدیترانه»، بزرگترین شرکت کشتیرانی جهان، اعلام کرده است که مسیر عبور کشتی‌های خود را از دریای سرخ تغییر می‌دهد. شرکت فرانسوی سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام، شرکت کشتیرانی دانمارکی مرسک، شرکت آلمانی هاپاگ-لوید و همین طور شرکت نفتی بی‌پی هم اعلام کرده‌اند که عبور کشتی‌هایشان را از دریای سرخ متوقف می‌کنند.

ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، که فرماندهی نیروهای ارتش آمریکا در خاورمیانه و شمال آفریقا را بر عهده دارد، گفته است که «این حملات، هر چند که از طرف حوثی‌ها در یمن انجام شده، اما با حمایت کامل ایران امکان‌پذیر شده است».

آمریکا پیشنهاد تشکیل یک کارگروه دریایی را برای حمایت از کشتی‌های تجاری در برابر حملات بیشتر حوثی‌ها ارائه داده است.

شورشیان حوثی چه کسانی هستند و هدف آنها چیست؟

حوثی‌های یمن گروهی مسلح از پیروان فرقه زیدیه هستند که یکی از فرقه‌های مذهب شیعه در اسلام است.

این گروه در دهه ۱۹۹۰ میلادی شکل گرفت تا با آنچه فساد فراگیر علی عبدالله صالح، رئیس جمهور وقت یمن می‌خواند، مبارزه کنند.

نام گروه از حسین الحوثی، بنیانگذار این جنبش آمده است. آنها خود را انصارالله یا یاران خداوند هم می‌خوانند.

بعد از حمله ۲۰۰۳ به عراق که با رهبری آمریکا انجام شد،‌ حوثی‌ها این شعار را برای خود برگزیدند: «الله اکبر – مرگ بر آمریکا – مرگ بر اسرائیل – لعنت بر یهود – پیروزی برای اسلام.»

این گروه مانند حماس و حزب‌الله لبنان، خود را بخشی از «محور مقاومت» به رهبری ایران، در مقابل اسرائیل، آمریکا و کشورهای غربی معرفی می‌کند.

هشام العمیسی، کارشناس یمن در «موسسه صلح اروپایی» می‌گوید این تعریف نشان می‌دهد که چرا حوثی‌ها اعلام کرده‌اند که به کشتی‌هایی حمله خواهند کرد که به مقصد اسرائیل در حرکت هستند.

او می‌گوید: «آنها الان در عمل دارند با امپریالیسم می‌جنگند، با دشمنان امت اسلام می‌جنگند. چنین کاری کاملا در راستای پایگاه و جایگاه اصلی آنها به حساب می‌آید.»

نقشه یمن

حوثی‌ها چگونه به بخش بزرگی از یمن مسلط شدند؟

حوثی‌ها در اوایل سال ۲۰۱۴ بعد از قیام علیه عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهور وقت یمن که جانشین علی عبدالله صالح شده بود، قدرت سیاسی قابل توجهی در این کشور به دست آوردند. آنها که با علی عبدالله صالح -دشمن سابق خود- به توافق رسیده بودند، قصد داشتند او را به قدرت بازگردانند.

حوثی‌ها ابتدا توانستند کنترل استان صعده در شمال یمن را به دست بگیرند و در اوایل سال ۲۰۱۵ میلادی شهر صنعا، پایتخت یمن را تسخیر کردند. در آن زمان عبد ربه منصور هادی مجبور شد از یمن فرار کند.

عبدربه منصور هادی (چپ) و علی عبدالله صالح (راست) در مراسمی در کاخ ریاست جمهوری در صنعا، یمن (۲۷ فوریه ۲۰۱۲) سخنرانی کردند

منبع تصویر، AFP

توضیح تصویر، هدف حوثی‌ها برکناری عبدربه منصور هادی، رئیس جمهور یمن و بازگرداندن علی عبدالله صالح (رئیس جمهور) بود

عربستان سعودی، همسایه یمن با هدف بیرون راندن حوثی‌ها و بازگرداندن هادی به قدرت وارد جنگ شد. امارات متحده عربی و بحرین هم در این عملیات نظامی عربستان را همراهی کردند.

حوثی‌ها در مقابل حملات ائتلاف نظامی به رهبری عربستان مقاومت کردند و کنترل خود را بر بخش‌های بزرگی از یمن حفظ کردند.

آنها در سال ۲۰۱۷ علی عبدالله صالح را که تلاش می‌کرد با تغییر موضعی دوباره به عربستان بپیوندد، کشتند.

چه کسی از حوثی‌ها حمایت می‌کند؟

شورشیان حوثی ساختار جنبش خود را بر اساس الگوی حزب‌الله لبنان بنا کرده‌اند.

به گفته «مرکز مقابله با تروریسم» که یک موسسه پژوهشی آمریکایی است،‌ حزب‌الله لبنان از سال ۲۰۱۴ در مقیاسی وسیع به حوثی‌ها آموزش و مشاوره نظامی داده است.

حوثی‌ها ایران را متحد خود می‌دانند، چون عربستان سعودی دشمن مشترک آنها است.

جمهوری اسلامی ایران متهم شده است که برای حوثی‌ها تسلیحات ارسال می‌کند.

لاشه هواپیمای بدون سرنشین شلیک شده از یمن به ابوظبی، پایتخت امارات در سال ۲۰۲۲

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، لاشه هواپیمای بدون سرنشین شلیک شده از یمن به ابوظبی، پایتخت امارات در سال ۲۰۲۲

آمریکا و عربستان سعودی می‌گویند ایران موشک‌های بالستیکی برای حوثی‌ها فرستاده که سال ۲۰۱۷ آنها را به سوی ریاض،‌ پایتخت عربستان شلیک کرده‌اند. این موشک‌ها قبل از برخورد رهگیری و منهدم شدند.

عربستان همچنین ایران را به ارسال پهپاد و موشک‌های کروز برای حوثی‌ها متهم کرده که می‌گوید این گروه برای حمله به تاسیسات نفتی سعودی در سال ۲۰۱۹ از آنها استفاده کرده است.

حوثی‌ها ده‌ها هزار موشک برد کوتاه به سوی عربستان شلیک کرده‌اند و اهدافی در امارات متحده عربی را هم هدف قرار داده‌اند.

تامین چنین تسلیحاتی نقض تحریم تسلیحاتی سازمان ملل متحد محسوب می‌شود، اما جمهوری اسلامی ایران اتهام ارسال سلاح برای حوثی را رد کرده است.

شورشیان حوثی تا چه حد قدرت دارند و چقدر از خاک یمن را در اختیار دارند؟

جنگجویان حوثی

منبع تصویر، REUTERS

توضیح تصویر، اکثریت جمعیت یمن در مناطق تحت کنترل جنبش حوثی‌ها زندگی می‌کنند

دولت رسمی یمن در حال حاضر «شورای رهبری ریاست جمهوری» است که عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهور، قدرت را در سال ۲۰۲۲ به آن واگذار کرد. مقر این شورا در شهر ریاض در عربستان است.

با وجود این بیشتر جمعیت یمن در مناطقی زندگی می‌کنند که تحت کنترل حوثی‌ها است. این گروه در مناطق شمالی یمن از ساکنان مالیات می‌گیرد و پول چاپ می‌کند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد به نقل از احمد بحری، کارشناسی که فعالیت‌ حوثی‌ها را دنبال می‌کند، برآورد کرده است که این گروه در سال ۲۰۱۰ بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار عضو و هوادار داشته‌اند که شامل نیروهای مسلح و اعضای غیر مسلح آنها بوده است.

سازمان ملل متحد گفته است که در درگیری‌های سال ۲۰۲۰ حدود ۱۵۰۰ کودکی که شورشیان حوثی‌ها آنها را به خدمت گرفته بودند، جانشان را از دست داده‌اند و صدها کودک دیگر هم در سال‌های بعد از آن کشته شده‌اند.

شورشیان حوثی بخش بزرگی از سواحل دریای سرخ در یمن را در اختیار دارند و حملات خود به کشتی‌ها را از این مناطق انجام می‌دهند.

هشام العمیسی می‌گوید این حملات به عنوان یک اهرم فشار در مذاکرات جاری صلح با عربستان سعودی به آنها کمک کرده است.

او می‌گوید: «آنها با نشان دادن این موضوع به سعودی‌ها که در عمل می‌توانند تنگه باب‌المندب در دریای سرخ را ببندند، فشار بیشتری روی عربستان می‌آورند تا امتیاز بیشتری از این کشور بگیرند.»

نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت نفت در پی حملات حوثی‌ها در دریای سرخ

دریای سرخ

منبع تصویر، GETTY IMAGES

با حملات حوثی‌های یمن به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ، نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافته است. روز جمعه (۱۵ دسامبر) هر بشکه نفت برنت حدود ۷۵ دلار معامله می‌شد که دیروز (دوشنبه/ ۱۸ دسامبر) به بالای ۷۹ دلار هم رسید.

در معاملات امروز (سه‌شنبه) قیمت هر بشکه نفت برنت به زیر ۷۸ دلار رسید و فعالان بازار نفت چشم به تحولات سیاسی دوخته‌اند.

دریای سرخ یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز مایع و کالا در جهان است؛ گفته می‌شود حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد از ترافیک جهانی حمل و نقل از طریق کانال سوئز عبور می‌کند؛ کانالی که دریای سرخ را به دریای مدیترانه متصل می‌کند و کوتاه ترین مسیر حمل و نقل بین اروپا و آسیا بشمار می‌رود.

در پی حملات حوثی‌ها به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ، چندین شرکت بین‌المللی انتقال کالا از طریق دریای سرخ را متوقف کردند یا مسیر خود را تغییر دادند.

شرکت کشتیرانی مرسک دانمارک که دومین شرکت حمل و نقل دریایی در جهان است می‌گوید مسیرهای دیگر نظیر «دماغه امید نیک» در جنوب آفریقا را برای انتقال کالا برگزیده است.

شرکت نفتی «بی‌پی» بریتانیا اعلام کرد که در اقدامی «موقت» تمام محموله های نفت خام از طریق این مسیر را متوقف می کند.

همچنین شرکت «اورگرین»، یکی از بزرگترین شرکت‌های کشتیرانی جهان هم اعلام کرد که تا اطلاع ثانوی محموله‌های اسرائیلی را از طریق دریای سرخ حمل نخواهد کرد.

شرکت آلمانی «دانون» که در زمینه عرضه مواد غذایی فعال است گفته بیشتر محموله‌ها به دلیل تغییر مسیر دیرتر به مقصد خواهند رسید.

شرکت نفتی «اکوینور» نروژ هم از تغییر مسیر نفتکش‌های خود خبر داده است.

تحولات اخیر باعث شده ایالات متحده عملیات دریایی بین‌المللی برای حفاظت از کشتی‌ها در دریای سرخ را آغاز کند؛ که البته بریتانیا، فرانسه، کانادا، بحرین، نروژ و اسپانیا هم این کشور را همراهی می‌کنند.

حوثی‌ها می‌گویند که کشتی‌هایی که به سوی اسرائیل می‌روند را هدف قرار می‌دهند.

گرافیک

نگرانی‌های جانبی در صورت گرانی قیمت نفت

نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت نفت و بالا رفتن هزینه‌ها حمل و نقل دریایی به دلیل افزایش طول مسیر به نگرانی‌های بیشتری هم دامن زده است؛ از جمله احتمال بالا رفتن نرخ تورم که کشورهای اروپایی در صدد کنترل آن هستند.

نرخ تورم پس از حمله روسیه به اوکراین منجر به بالا رفتن قیمت انرژی و طبیعتا به تورم دامن زد که به شدت کشورهای غربی را متاثر کرد؛ هر چند طی ماههای اخیر این روند شاهد کاهش بوده است.

البته بعضی دیگر از تحلیلگران، تاثیر بلندمدت اتفاقات اخیر بر بازار انرژی را «جزئی» می‌دانند.

تحلیلگران در شرکت «گلدمن ساکس»، شرکت خدمات مالی و بانک‌داری مستقر در آمریکا می‌گویند اختلال در عرضه نفت با توجه به تغییر مسیر کشتی‌ها چندان چشمگیر نخواهد بود.

بعضی دیگر البته می‌گویند این اختلالات احتمالا بر عرضه کالاهای مصرفی-به ویژه در آستانه سال نوی چینی- تأثیر خواهد گذاشت، که این تاخیراحتمالی باعث افزایش قیمت خرده فروشی خواهد شد.

سال نوی چینی دهم فوریه آغاز خواهد شد.

طی روزهای اخیر هزینه‌های حمل و نقل دریایی از طریق دریای سرخ با تشدید حملات افزایش یافته است.

بعضی تخمین‌ها حاکی از آنست که ظرف همین چند روز نرخ بیمه افزایش یافته که با احتساب تخفیف‌های مختلف، به معنی دهها هزار دلار هزینه اضافی فقط برای یک سفر هفت روزه است.

بازار نفت پس از آغاز حمله حماس به اسرائیل و با نگرانی‌ها از احتمال درگیر شدن کشورهای دیگر منطقه به این جنگ شاهد تلاطم بوده است؛ در مقاطعی پس از آغاز این جنگ قیمت هر بشکه نفت برنت به بالای ۹۰ دلار هم رسید اما پس از مدتی قیمت‌ها فروکش کرد.

دو کشور درگیر در جنگ تولیدکننده عمده نفت نیستند اما در منطقه خاورمیانه تولید کنندگان بزرگ نفت حضور دارند.

چشم‌انداز منفی گسترش این درگیری‌ها به کشورهایی نظیر ایران و عربستان -تولیدکنندگان بزرگ نفت- از جمله دلایل افزایش قیمت نفت در هفته‌های اول جنگ بود.

اتفاقات اخیر در دریای سرخ در حالیست که صادرکنندگان بزرگ نفت در قالب «اوپک پلاس» در صدد کاهش سقف تولید در سال آینده میلادی هستند که حتی پیش از تحولات اخیر هم باعث نگرانی‌ها درباره افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شده بود.

بازار نفت طی سالهای اخیر روزهای پرتلاطمی را سپری کرد؛ با همه‌گیری کووید و کاهش تقاضای جهانی و افول یا توقف فعالیتهای صنعتی قیمت آن بشدت کاهش یافت و حتی به بشکه‌ای ۱۶ دلار هم رسید که پایین‌ترین نرخ ۲۱ سال را ثبت کرد و بتدریج با از سرگیری فعالیتها قیمت آن به تدریج شروع به افزایش کرد.

شرکت‌های کشتیرانی بیشتری عبور از دریای سرخ را به دلیل حملات معلق کردند

کشتی

منبع تصویر، GETTY IMAGES

یک روز بعد از آن که شرکت کشتیرانی عظیم مرسک دانمارک و شرکت حمل و نقل آلمانی هاپاگ-لوید سفرها از مسیر دریای سرخ را معلق کردند، شرکت کشتیرانی مدیترانه (ام‌اس‌سی) که بزرگترین گروه کشتیرانی جهان است و شرکت فرانسوی «سی‌ام‌اِی سی‌جی‌ام» اعلام کرده‌اند که از این مسیر پرهیز خواهد کرد.

این تصمیم بعد از آن گرفته شد که حملات شورشیان حوثی یمن، که تحت حمایت ایران هستند، به کشتی‌های تجاری شدت گرفته است.

حوثی‌ها می‌گویند که کشتی‌هایی که به سوی اسرائیل می‌روند را هدف می‌گیرند.

در پی شروع عملیات اسرائیل در غزه در واکنش به حمله روز ۷ اکتبر حماس به اسرائیل که ۱۲۰۰ کشته به جا گذاشت و ۲۴۰ نفر طی آن گروگان گرفته شدند، حوثی‌ها حمایت خود را از حماس اعلام کردند. به گفته وزارت بهداشت حماس از آن زمان بیش از ۱۸ هزار فلسطینی در غزه کشته شده‌اند.

دریای سرخ یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان برای انتقال نفت و گاز است.

مشارکت احتمالی اسرائیل در عملیات علیه حوثی‌ها در دریای سرخ

  • نویسنده : قیام خوراسانی
  • منبع خبر : بی بی سی