پیوند یلدا با کریسمس؛ آریاي«مژده‌دهنده پیروزی نور بر تاریکی» است
پیوند یلدا با کریسمس؛ آریاي«مژده‌دهنده پیروزی نور بر تاریکی» است
آریاییان، به روایت پژوهش‌گران، گاهنامه‌های برجا مانده تاریخی و با استناد آثاری به زبان‎‌های اوستایی و پهلوی، بنیان‌گذار یکی از ستوده‌ترین تمدن‌های بشری استند؛

آریاییان، تمدنی که جهان‌بینی آریایی را با اسطوره‌های تاریخی، بیان می‌کند. آیین‌ها و جشن‌های اقوام آریایی، پیوند ناگسستنی و عمیق با آفرینش و طبیعت داشته‌است. از نوروز تا یلدا و از مهرگان تا سده، همه ریشه در طبیعت دارند و نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری و همگام بودن مردمان این خطه با طبیعت و دگرگونی‌های ناشی از آن است.

نام‌شناسی و پیشینه یلدا

صالح‌محمد خلیق، نویسنده و پژوهشگر اهل خراسان آریا ، در اثری به‌نام «جشن‌های آریایی»، می‌نویسد که یلدا، واژه‌ای‌است سریانی و معنای میلاد و زمان ولادت را می‌دهد و می‌گوید که این شب در زبان فارسی، درازترین شب سال و نخستین شب فصل زمستان است. شبی‌ که فردای آن ماه دی آغاز می‌یابد. ابوریحان بیرونی، یلدا را «میلاد اکبر» می‌نامد و مقصودش «تولد خورشید» است. بیرونی در «آثارالباقیه» نخستین روز دی ماه را به نام «خور» یاد می‌کند. در «قانون مسعودی» نسخه بریتانیا، یلدا به نام «خُره روز» ثبت شده‌است و در برخی منابع، آن را «خرم روز» گفته‌اند. و نیز، «شب چله» یا «شب چله کلان» از نام‌های دیگر شب یلداست که مراد از آن نخستین شب چله بزرگ زمستانی‌ است.

خوان رنگارنگ یلدا؛ این جشن کهن نیاکانی، سال‌هاست که در جای جای حوزه تمدنی فارسی، گسترانیده می‌شود. جشنی با پیام‌های چیرگی بر تاریکی و امید به فردای روشن و آفتابی. پیشینه برگزاری از شب یلدا، به عصر باستان بر می‌گردد و هم‌چون آیین فرامذهبی، نسل به نسل انتقال یافته‌ است. در زندگی مردمان بومی فلات ایران، کشاورزی و دام‌داری، جایگاه برازنده و اهمیت فراوانی داشته‌است و از این روی، تمدن این سرزمین‌ها، تقویم خودش را داشته‌است و مردمان فلات ایران با تغییرات فصلی و طبیعی، زندگی خویش را همگام ساختند و با دقت فراوان، جشن‌هایی را بر بنیاد گاه‌شماری‌ها، بنیان نهادند. جشن‌هایی که از متن طبیعت و زندگی گرفته شده‌اند.

آیین مهر یا میتراییسم پیش از پیدایش باور به مزدایسنا، نزدیک‌ترین آیین و دین باستانی به یلدا شناخته می‌شود. صالح‌محمد خلیق در «جشن‌های آریایی»، پیرامون شب یلدا هم‌چنین می‌نویسند که آریاییان این شب را «شب تولد مهر» می‌خواندند و تا سپیده‌دم بیدار می‌ماندند، زیرا از آن به بعد روزها رو به دراز شدن می‌کند. از نمادهای یلدا، آراستن شاخه‌های سبز سرو و کاج، هم‌چون نمادی از ایستادگی در برابر سرما بوده‌است. در این شب آتش می‎‌افروختند و خوانی از خوردنی‌های آیینی چون انار و هندوانه می‌گستردند. جشن تولد خورشید، پسان‌ترها، توسط مانویان به اروپا راه یافت. با گسترش مسیحیت، از سده چهارم میلادی در میان ترسایان به نام جشن تولد حضرت مسیح، از آن گرامی‌داشت می‌شود. بنابر این، کریسمس ریشه در این آیین خجسته دارد. نکته قابل تأمل دیگر نیز این است که در فرهنگ اوستایی، آغاز سال با فصل زمستان برابر بوده‎‌است و بر اساس اوستا، واژه «سَرِدَ» یا «Sareda» به معنای سال است و نیز مفهوم «سرد» و خنکی را می‌دهد و مژده‌دهنده پیروزی نور بر تاریکی و اهورا بر اهریمن است. با توجه به آن‌چه گفته آمد، میتراییسم، به عنوان دین تأثیرگذار باستانی ایران‌شهر، آیین‌های خجسته‌ای را به جهان ما عرضه داشته‌است که یلدا یکی از آنان است.

خوراکی‌ها و آیین‌های نمادین

انار و هندوانه/تربوز، از خوردنی‌های نمادین شب یلدا است. هندوانه یا تربوز، رنگ سرخ دارد و این شگون نیک در پی داشته‌است، زیرا هم‌چون خورشید و آتش، سرخ است و وقتی دو نیم شود، شکل آفتاب را می‌گیرد. و نیز به باور عامه و طبی، ایمنی بدن را بلند می‌برد. از جانب دیگر، نگهداری تربوز تا شب یلدا مانند کنگینه انار و انگور، نشانه‌ای از علاقه به نگهداری میوه‌ها برای فصل سرما است. انار هم‌چون هندوانه/تربوز رنگ سرخ دارد و از دیگر خوراکی‌های نمادین یلدایی است. آجیل و سایر خواراکی‌های محلی، برای آن‌که شب دراز یلدا را با جشن و شادی به‌سر برند، نیز در سفره یلدایی گذاشته می‌شوند.

موسیقی بخش دیگری از آیین‌های شب یلداست. در این شب، دورهمی‌های خانوادگی و جمعی و مهمانی ترتیب داده می‌شود و به یک‌دیگر هدیه می‌دهند. در برخی از جاها نیز، درخت سرو و کاج را می‌آرایند و آتش برپا می‌کنند. بسیاری از آیین‌های باستانی این شب، هنوز توسط مردم عام جشن گرفته می‌شوند. امروز در ایران، اخراسان آریا و تاجیکستان، شاهنامه‌خوانی، مثنوی‌خوانی و گرفتن فال حافظ به طور مشترک رواج دارد. شاعران، نویسندگان و نهادهای فرهنگی، با برپایی بزم‌های ادبی، یلدا را تجلیل می‌کنند و این آیین کهن نیاکانی را پاس می‌دارند. امروز، مرز آیین یلدا، فراتر از مرزهای سیاسی و حتا زبانی و فرهنگی است که خود را میراث‌دار آن می‌دانند. چنان‌چه، از آلبانیا تا غرب چین و از شمال هند تا تاتارستان از یلدا تجلیل به عمل می‌آورند. نشانه‌ها و تأثیر این رسم باستانی را در جشن‌ها و آیین‌های ملل دیگر جهان نیز می‌توان یافت. نمادهای یلدا در کریسمس و سال نو ترسایی مانند هدیه دادن و آراستن درخت سرو، یکی از نمونه‌های بارز این تأثیرپذیری می‌تواند باشد.

یلدا در سروده‌های شاعران

شب یلدا

منبع تصویر، MEHR

یلدا در شعر کلاسیک زبان فارسی به طور گسترده بازتاب یافته است و شاعران دیروز و امروز، از آن به عنوان تولد خورشید یاد کرده‌اند. سیاهی و درازی شب یلدا به گیسوان معشوقه و استعاره‌ای به درازی و سیاهی شب هجران یاد شده‌است. از شاعران کلاسیک، حافظ شیرازی، سعدی، ناصر خسرو بلخی، امیر خسرو بلخی، صائب تبریزی، اقبال لاهوری، امیر معزی، مسعود سعد، منوچهر دامغانی و… شعرهای درخشانی با مضمون یلدا به میراث گذاشته‌اند.

نظر به روی تو هر بامداد نوروزی‌است

شب فراق تو هر شب که هست یلدایی‌ست

سعدی شیرازی

هر شبی در غم هجرت شب یلداست مرا

که به سالی به جهان یک شب یلدایی هست

امیرخسرو بلخی

شاعران معاصر نیز از یلدا در شعرهای‌شان فراوان بهره جسته‌اند:

یلدا حریف این‌همه سختی شود مگر

سیبی که می‌خورید درختی شود مگر

محمد کاظم کاظمی

از برگ برگ ِ دفتر من پرت می‌شوند

معشوق‌های خسته‌ پایان گرفته‌ام

یلدای چشم‌های تو را گریه می‌کنند

موهای رنگ و بوی زمستان گرفته‌ام

مهدی موسوی

جشن جهانی یلدا

شب یلدا، سرانجام به عنوان میراث ناملموس جهانی در نهم آذر/قوس ۱۴۰۱هم‌چون میراث مشترک ایران و خراسان آریا  در سازمان یونسکو به ثبت رسید. امّا، یلدا آیین مشترک چندین کشور است و متعلق به مردمان، اقوام و ملت‌های زیادی است. در پرونده یلدا به سازمان یونسکو، از این جشن به مثابه یک جشن کهن یاد شده‌است که در آن از روشنایی خورشید، نور و حرارت زندگی، پاس داشته می‌شود و نیز، ارزش‌های چون هویت فرهنگی، طبیعت و گاه‌شماری سنتی، ارج نهادن به زنان و کودکان، آشتی، دوستی، مهمان‌نوازی و آشنایی با محترم شمردن بیان‌های گوناگون فرهنگی، مورد توجه قرار می‌گیرد و به نسل‌های آینده انتقال می‌یابد. در پرونده این جشن، هم‌چنان از زنان به عنوان محور زندگی و خانواده و بسترساز و از کودکان به عنوان مجریان آینده یاد شده‌است. بزرگ‌ترهای خانواده را ناقلان این جشن آیینی می‌خواند.

  1. امروز، با آن‌که یلدا هم‌چون نوروز با پیام‌های انسانی، به عنوان جشن جهانی رسمیت یافته‌است، امّا، موجی از افراطیت در خراسان آریا  و منطقه بیداد می‌کند که با بدویت و تاریک اندیشی، سر ستیزه با فرهنگ و ارزش‌های تمدنی این حوزه دارند. امّا، این دشمنی تازگی ندارد زیرا، در طول تاریخ چندهزار ساله، حوادث زیادی نتوانسته‌اند که این جشن‌ها را از متن زندگی مردم بزدایند. یلدا، نوروز و سایر جشن‌های حوزۀ تمدنی فارسی، ریشه در بیشه فرهنگ دارد و تا تاریخ است، جاری و ساری می‌ماند.

بابانوئل ایرانی؛ چرا تب کریسمس بالا گرفته است؟

جشن کریسمس تهران

منبع تصویر، AFP

  • نویسنده, مسعود آذر
  • شغل, بی‌بی‌سی

این روزها، ایام کریسمس و میلاد عیسی مسیح است؛ ارمنی‌های ایران که بیشترین جمعیت مسیحیان ایران را تشکیل می‌دهند، ششم ژانویه را به این مناسبت جشن می‌گیرند اما حال و هوای کریسمس در ایران نیز مثل بیشتر کشورها که ۲۵ دسامبر را به عنوان میلاد عیسی مسیح جشن می‌گیرند، از چند هفته‌ قبل شکل می‌گیرد.

بعضی از خیابان‌های مرکز تهران بخصوص خیابان میرزای شیرازی (نادرشاه)، حال و هوای کریسمس به خود می‌گیرد و مثل روزهای قبل نوروز شلوغ می‌شوند و کسب و کار فروشندگان رونق می‌گیرد.

جلوی مغازه‌ها درخت‌های کاج گذاشته می‌شوند و گاهی بابانوئل‌هایی نیز در خیابان می‌چرخد تا به خصوص با کودکانی که از این خیابان می‌گدرند، عکس بگیرند و آنها را خوشحال کنند.

درخت‌ها و تزئینات کریسمس البته چندان ارزان نیستند، قیمت‌ کاج‌ها با توجه به سایز و کیفیت‌شان بین «۸۸۰ هزار تومان تا بیش از ۱۳ میلیون تومان» نوسان دارد. عروسک بابانوئل نیز از «۲۶۰ هزار تومان تا ۱۳ میلیون تومان» فروخته می‌شوند و در سایت‌های اینترنتی نیز عروسک‌های بزرگ بابانوئل تا بیش از« ۱۹ میلیون تومان» هم قیمت‌گذاری شده‌اند.

دوهفته مانده به کریسمس (۲۵ دسامبر)، بعضی از ویدئوها در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که تعدادی از کودکان با شال و کلاه در خیابان میرزای شیرازی با فلوت، آهنگ معروف کریسمس به نام «جینگل بلز» را اجرا می‌کردند و خبر از فرارسیدن کریسمس می‌دادند، مشتریان و رهگذران دور آنها جمع شده‌اند و به نغمه و نوای آنها گوش می‌دادند.

هر ساله همزمان با افزایش جنب و جوش مردم کشورهای دنیا و آماده شدن برای جشن کریسمس، در ایران نیز -بخصوص در یک دهه اخیر- تصاویری از خیابان‌های تهران، اصفهان و چند شهر دیگر منتشر می‌شود که نشان از توجه مردم به آداب و رسوم کریسمس دارد.

به اذعان رسانه‌های ایران و تصاویری که منتشر می‌شود این حس و حال مخصوص پیروان مسیحیت نیست و براساس آمار بعضی از رسانه‌ها از جمله خبرگزاری فارس حدود «۹۰ درصد خریداران محصولات کریسمس مسلمان» هستند که منازلشان را آذین می‌بندند و گاهی به طنز یا جدی گفته می‌شود خانواده‌های غیرمسیحی چنان «علاقمند» به خرید درخت کاج شده‌اند که گاهی درخت کاج، نصیب مسیحیان نمی‌شود و دست خالی به خانه برمی‌گردند.

درخت کریسمس و تزئینات مربوطه به عنوان یک کالای لوکس وارداتی محسوب می‌شود و قیمت آنها بالا است و به طور طبیعی همه خانواده‌ها توان مالی برای پرداخت چنین مبالغی را ندارند و حتی گزارش‌ها نشان می‌داد که بازار خرید آجیل و میوه برای شب یلدای امسال نیز کم رونق‌تر از سال‌های گذشته بوده است.

در چنین شرایطی این سوال مطرح می‌شود که دلیل استقبال بخشی از جامعه ایران بخصوص در کلان شهرها از خرید‌های کریسمسی چیست؟

هزینه‌های میلیاردی برای کریسمس

کریسمس در تهران

منبع تصویر، GETTYEMAGES

توضیح تصویر، براساس آمار بعضی از رسانه‌ها از جمله خبرگزاری فارس حدود ۹۰ درصد خریداران محصولات کریسمس مسلمانان هستند

کریسمس مثل نوروز با خودش زرق و برق و شادمانی به همراه دارد. فروشگاه‌های بزرگ وزنجیره‌ای بطور مشخص در کشورهای غربی از چهار تا پنج ماه قبل از فرارسیدن کریسمس، به استقبال آن می‌روند و به اصطلاح «بازار گرمی» می‌کنند تا مشتریان رغبت بیشتری به خرید داشته باشند و به عبارتی بازار کریسمس بزرگترین و مهمترین محرک اقتصادی برای این کشورها است.

به طور معمول کشورهای مختلف همه سالی گزارشی از گردش مالی در ایام کریسمس منتشر می‌کنند چنانکه براساس برخی از گزارش‌ها، خانواده‌ها در بریتانیا در سال‌های ۲۰۲۰، ۲۰۲۱ و۲۰۲۲ به ترتیب بیش ۲۴، ۲۵ و ۲۰ میلیارد پوند برای خرید ایام کریسمس هزینه کرده‌اند. براساس پیش‌بینی‌ها در بریتانیا، برای سالجاری این مبلغ با ۳۷ درصد افزایش به بیش از ۲۷ میلیارد پوند خواهد رسید و به طور متوسط هر خانواده بیش از ۶۰۰ پوند برای کریسمس، هزینه می‌کنند.

بازار کریسمس در ایران به نسبت کشورهای غربی ناچیز است و قابل مقایسه نیست و در عین حال آمار دقیقی نیز از گردش مالی این بازار وجود ندارد.

روزنامه آرمان در دی‌ماه سال ۹۵ در گزارشی نوشت که گردش مالی کریسمس در ایران، دستکم ۲۱ میلیارد تومان است و اجناس چینی گوی سبقت را از همه کشورها ربوده‌ و بازار را از آن خود کرده‌ است.

براساس گزارش خبرگزاری فارس در دی‌ماه سال ۹۸، مردم تهران حدود «شش میلیارد تومان» برای خرید درخت‌ کاج هزینه کردند و این خبرگزاری مهمترین دلیل چنین بازار و تجارت پرسودی را «عکس‌های یادگاری سلبریتی‌ها با کاج‌های کریسمس و تبریک آغاز سال نو میلادی» دانسته بود.

اگرچه اقتصاد می‌تواند سهمی در گسترش و رواج فرهنگ کریسمس در ایران داشته باشد اما رسانه‌ها و جامعه شناسان دلایل مختلفی برای اقبال به کریسمس ذکر کرده‌اند.

رسانه‌های ایران از جمله روزنامه شرق در دی‌ماه سال ۹۸ نوشته بود «علل گرایش جوانان به کریسمس را باید در ریشه‌های اجتماعی دیگری جست‌وجو کرد و در کوتاه‌مدت به وجود نیامده‌اند، بلکه ریشه در سال‌ها و دهه‌های اخیر تحولات اجتماعی ایران دارد».

«نوگرایی و مدرنیسم»

احمد بخارایی، جامعه شناس و استاد دانشگاه، همراهی ایرانیان با کریسمس را از نشانه‌های «نوگرایی و مدرنیسم» می‌داند و براین باور است که افزایش علاقه مردم به کریسمس به دلیل علاقمندی به مسیحیت نیست.

آقای بخارایی در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی براین باور است که «در ایران به شکل کلی اقبالی به سوی دین وجود ندارد» و در بین جوانان، دین مطرح نیست و دینداری در بین میانسالان و کهنسالان نیز در بعد عاطفی و اندکی مناسکی وجود دارد اما در بعد معرفتی، دین به معنای وجود چارچوب منسجم فکری و منطقی کمتر مشاهده می‌شود.

این جامعه شناس و استاد دانشگاه می‌گوید با وجود اینکه ممکن است در ایران «چهره خشونت‌باری از دین نشان داده شود و باعث علاقمندی بعضی از مردم به دین‌هایی شود که چهره رحمانی‌تر و آرام‌تری دارد» اما اقبال به سمت جشن آغاز سال جدید میلادی در ایران به دلیل اعتقاد و گرایش به سمت مسیحیت نیست.

آقای بخارایی می‌گوید اقبال به کریسمس دو علت دارد نخست اینکه هر بهانه‌ای که بتواند خانواده ایرانی را دور هم جمع کند و بتواند خودی نشان دهد که عمدتا در جشن‌ها و اعیاد تجلی دارد، می‌تواند برای ایرانی‌ها جالب باشد.

آقای بخارایی با یادآوری شب یلدا، سیزده‌بدر، چهارشنبه سوری و عید نوروز در فرهنگ ایران می‌گوید که «جشن و شادی با فرهنگ ایرانی بیشتر سازگار است و جای تاسف دارد که ما یا گرفتار شادی‌های افراطی یا گرفتار مصیبت‌ها و عزاداری‌های افراطی هستیم.

احمد بخارایی تاکید دارد که علت بعدی این است که جشن ژانویه و آغاز سال میلادی یک چهره مدرن هم به خود گرفته است وانگار ایرانی‌ها می‌خواهند به نحوی همدلی و همراهی و همسفری خودشان را با آنچه در دنیای مدرن در جریان است، نشان دهند و از این طریق می‌خواهند به شکل غیرمستقیم نشان دهند که آنها مدرن فکر می‌کنند و این مانند مناسبت‌هایی مانند ولنتاین و هالووین یک نشانه است که در فرهنگ غرب برجسته است و بخشی از ایرانی‌ها با آن همدلی می‌کنند.

احمد بخارایی

منبع تصویر، DIDAR

توضیح تصویر، احمد بخارایی، جامعه شناس و استاد دانشگاه همراهی ایرانیان با کریسمس را از نشانه‌های نوگرایی و مدرنیسم می‌داند و براین باور است که افزایش علاقه مردم به کریسمس به دلیل علاقمندی به مسیحیت نیست

کریسمس و مخالفت روحانیون

در کنار دیدگاه آقای بخارایی درباره کریسمس در ایران، کسانی مانند فاضل میبدی، استاد حوزه علمیه قم، براین باور است که مخالفت برخی از روحانیون با مسائلی مثل جشن کریسمس و درخت سرو و چهارشنبه سوری نتیجه عکس داشته است.

در گذشته‌های دور ایرانیان در شب یلدا درخت سرو را به دلیل مقاومتی که در مقابل سرما دارد، تزیین می‌کردند و از این جهت با درخت کاج در کریسمس بسیار قرابت دارد و درباره مشابهت سنت استفاده از کاج و سرو مطالب مختلفی نوشته شده است.

آقای میبدی به سایت انصاف نیوز گفته است که «اینکه مردم در روز کریسمس شادی کردند، مشکلی ندارد، نفس شادی کردن خوب است و نباید مانع آن شد».

به نظر می‌رسد از نگاه این افراد، کریسمس وسیله یا بهانه‌ای برای شاد بودن جامعه ارزیابی می‌شود. در سال‌های اخیر موضوع «شادی» بسیار مورد توجه محققان و صاحب نظرانی مانند محسن رنانی، استاد اقتصاد قرار گرفته است و از هر اتفاق و جشنی که شادی آفرین باشد استقبال می‌کنند.

آقای رنانی در ۳۰ آذرماه امسال در مطلبی با عنوان «یلدا و صبر شادمانه» در کانال تلگرامی‌اش نوشته است « در ایران ما نیز، با احتمال خیلی بالا و البته نه خیلی دیر، شب یلدا پایان می‌یابد… و «صبر شادمانه» پوششی برای محافظت از خویش در برابر یخبندان‌‌های سنگین اجتماعی و سیاسی است».

این استاد اقتصاد درباره این شادی می‌گوید: «من به پایان یلدا امیدوارم، چون نسل نو را سرشار از انرژی شکفتن می‌بینم. نسلی که بیش از همه نسل‌های پیشین خود، به حقوق بشر، به حقوق طبیعت و به حقوق حیوان اعتقاد دارد».

از منظر جست وجوی جامعه امروز ایران برای شاد بودن، می‌توان به سلسله‌ اتفاقاتی که در سال‌های اخیر در ایران رخ داده، بخصوص جنبش اعتراضی سال گذشته اشاره کرد. چنانکه انتشار رقص و پایکوبی افرادی مانند «خدانور»، «نیکا» و بقیه معترضانی که کشته‌ شدند به نوعی نمادی از جریان داشتن روح زندگی و نشاط در تک تک آنها و جامعه ایران بود و در هفته‌های اخیر نیز شاهد ترند شدن شادی «صادق بوقی» در شبکه‌های اجتماعی بودیم.

نظر علی خامنه‌ای درباره کریسمس

کریسمس در تهران

منبع تصویر، GETTYEMAGEGS

توضیح تصویر، خیابان‌های تهران بخصوص خیابان میرزای شیرازی حال و هوای کریسمس به خود گرفته‌اند

حکومت ایران در سال‌های گذشته تبلیغات «ولنتاین» را ممنوع کرد و برای فروشندگان و مغازه‌هایی که هدیه‌های ولنتاین را می‌فروشند، خط و نشان کشید اما با توجه به حساسیت که نسبت به فعالیت اقلیت‌های دینی دارد، تاکنون محدودیتی برای بازار کریسمس بوجود نیاورده است.

در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، در دی‌ماه سال ۸۴ درحالی که از تربیون‌های رسمی ایران پیام‌هایی علیه اسرائیل منتشر می‌شد، دولت وقت برای نشان احترام به جامعه مسیحیان، اعلام کرد که پنج هزار درخت کاج به آنها هدیه می‌دهد و تلویزیون دولتی ایران نیز بیش از گذشته برای تولد مسیح برنامه تولید و پخش کرد اما این یک روند نبود و یک استثنا بود و جامعه مسیحیان ایران نیز مانند سایر اقلیت‌های دینی از محدودیت‌ها رنج می‌برند.

با افزایش توجه‌ها به جشن کریسمس در هفتم دی‌ماه سال ۱۳۹۷ علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران از نگاه فقهی به این موضوع واکنش نشان داد و در پاسخ به سوالی مبنی که بعضی از مسلمانان عيدهای مسيحيان را جشن می‌گيرند، آيا اين کار اشکال ندارد؟ پاسخ داد که «جشن گرفتن ميلاد حضرت عيسی مسيح فی نفسه اشکال ندارد ولی نباید به گونه‌ای باشد که موجب ترویج فرهنگ منحط غرب یا انحراف عقیده و مفسده گردد».

سازمان «درهای باز»(اوپن دورز) که هر سال گزارش و فهرستی از آزارها و محدودیت‌های مسیحیان در کشورهای جهان منتشر می‌کند در گزارش سالیانه این سازمان برای (۲۰۲۳) نوشته است ایران بعد از کره شمالی، سومالی، یمن، اریتره، لیبی، نیجریه و پاکستان، هشتمین کشور در دنیا از نظر برخورد با مسیحیان و نوکیشان دینی است و خراسان آریا  در رتبه نهم قرار دارد.

یلدای تا مبارک عزیزان ، شب یلدا چی درست کنیم

  • نویسنده : قیام خوراسانی
  • منبع خبر : BBC